23.03.2020, 09:23

İyimser senaryolar neler? Kötümser senaryolar neler?

Covid-19 (Korona), yerel, bölgesel değil küresel bir salgın. İnsanlık belki de en ağır imtihanını veriyor. Zayıflığını yeniden keşfediyor.

Gücün tanımı değişiyor: Bilginin sınırları zorlanırken en sıradan bir canlı bütün insanlığı tehdit ediyor. Bugüne kadar öğrendiğimiz, alıştığımız yaşam tarzı resetleniyor.

Salgın; ülke, bölge, etnik yapı, dini farklılık, kültürel çevre, zengin-fakir, toplumsal statü hiçbir şey dinlemiyor.

İlk kez bir tehdit böyle küreselleşti

Yakın tarihte, belki de ilk kez bir tehdit böylesine küreselleşti. Dünyanın en ücra köşelerine bile ulaşabiliyor. Bölgesel savaşlar, dünya savaşları, doğal afetler, bugüne kadar tanık olduklarımız hep ülkelerle, bölgelerle sınırlıydı. Dünyanın bir kısmı dışarıda kalabiliyordu.

Ama bu sefer bu yok. İnsanlık topyekûn saldırı/tehdit altında, topyekûn savunma yapıyor.

En büyüm mesele belirsizlik. Aşı, ilâç üretilinceye kadar, elimizdeki imkânlarla “ortak tehdit”le savaşa başladık. Peki, bundan sonra ne olabilir?

İyimser senaryo: Salgın çok erken durdurulacak

1. Korona’nın aşısı tahmin edilenden çok erken bulunacak.

2. İlâcı, diğer salgınlara göre erken üretilecek.

3. Ebola, AIDS, Sars, Domuz gribi gibi hastalıklardan daha erken çözüm bulunacak.

4, Ülkeler aşı ve ilâç konusunda birbiriyle yardımlaşacak. Çünkü buna mecburuz. Bu alanda dünya seferber olacak, oldu da.

5. Hastalık korkulan yıkıma, felâkete ulaşmadan durdurulacak. Koku sınırlarımızı, umut sınırlarımızı zorlamadan bir yerde durdurulacak.

6. Salgın sonrası ülkeler, devletler, milletler ve bireyler, insan ırkının aslında ne gibi tehditlerle yüz yüze olabileceklerini öğrenecek.

7. İnsanın birbiriyle yerine ortak tehditlerle savaşmaya doğru bir bilinç, idrak gelişecek. Bu alanda bir zihinsel devrim yaşanacak.

8. İşgaller, savaşlar, iç çatışmalar, iktidar çatışmaları, ticaret savaşlardı, kaynaklar ve pazarların yağmalanması gibi konular belki de öncelikli olmaktan çıkacak.

Kapitalizm çöker, üretim ve tüketim çılgınlığı azalır, dini değerler güç kazanır..

9. Kapitalizm çökecek, daha adil, daha paylaşımcı, daha dayanışmacı bir dünya görüşü güç kazanacak.

10. Üretim ve tüketin çılgınlığı daha rasyonel bir zemine oturacak. “İhtiyaç kavramı” daha belirleyici olacak.

11. Çokuluslu şirketlerin ihtiraslarının insan ırkını tehdit etmeye başladığı görülecek ve bu konuda sınırlayıcı önlemler alınacak.

12. Şehir, yerleşim, iskân anlayışı değişecek.

13. Çok ciddi bir çevre bilinci, duyarlılığı gelişecek.

14. Manevi değerler, inançlar güç kazanacak.

15. Bu savaşla ve sonrası, ülkeler sağlık sistemini güçlendirecek.

16. Devletler ve bireyler yaşam tarzını olumlu anlamda değiştirecek. Yeni tür sosyal ilişkiler ağı biçimlenecek.

17. Daha temiz, daha dikkatli, daha sağlıklı yaşam modeli yayılacak.

Bilgi ve teknolojide patlama, bir zihinsel devrim yaşanacak.

18. Salgından sonra ülkeler arası ortak dayanışma hatları kurulacak. Yeni ulus üstü platformlar şekillenecek. Devletleri ve ulusları sınırlayan yeni tür çokuluslu sözleşmeler, kurallar, kurumlar inşa edilecek.

19. Salgından sonra teknoloji ve bilgide olağanüstü bir patlama yaşanacak. Belki de insanlık tarihindeki en ciddi bilgi sıçramasına, en köklü zihinsel dönüşüme tanık olacağız.

20. Siyasi düzenlerde, ekonomik düzenlerde, sosyal düzenlerde, yaşam tarzında, üretim ve tüketimde, “ihtiyaç” algılamamızda, insan ve değer algılamamızda, “insani” olanı öne çıkarma zorunluluğunu ağır biçimde hissedeceğiz. Belki de bu alanda çok ciddi adımlar atacağız.

En kötümser senaryo: Sağlık sitemi çökerse, ülkeler çöker.

İnsanlığın ortak birikiminin, azminin, yaşama tutkusunun, yeteneklerinin, bilgi gücünün COVİD-19 (Korona) salgınını en az hasarla atlatacağından eminim. Ama yine de en kötü senaryoyu öngörmek ve hazırlık yapmak bize bir şey kaybettirmez.

1. Virüs çok hızlı yayılır, kontrol edilemezse bazı ülkelerin sağlık sistemi çökebilir.

Çünkü: Afrika’da birçok ülkenin sağlık sistemi yok denecek kadar zayıf. Birçok ülkenin sağlık sistemi çok zayıf. Güçlü olanlar bile salgının kontrolden çıkması halinde dayanamayabilir.

2. Şu an ülkeleri ayakta tutacak en stratejik alan sağlık sektörü ve sistemidir. O çökerse her şey çöker. Salgına müdahale edilemez olur, ardı ardına bütün kurumlar çökmeye başlar.

Sosyal patlamalar, isyanlar yaşanır, sivil yönetimler çöker.

3. Sivil yönetimler çökebilir. Bu da güvenlik sorunlarına yol açar. Birçok ülke olağanüstü hal yönetimlerine geçmek zorunda kalır.

4. Uzun süreli sokağa çıkma yasağı, karantina uygulamaları, salgının kontrol edilemezliği algısı kitlelerin psikolojisini bozar, dayanma, direnme gücünü azaltır. Bu da sosyal patlamalara, toplumsal çalkantılara, isyanlara yol açar.

5. Ekonominin durması, finans sisteminin çökmesi, üretim mekanizmalarının yavaşlaması ya da durması, ülkeleri de dünyayı da durdurur.

Yeni tür savaşlar, tehlikeli ideolojiler ve örgütlenmeler.

6. Savaşlar, ekonomik çıkar, kaynak ve pazar savaşlarıdır. Zenginlik savaşlara yol açtığı gibi yokluk da savaşlara yol açar.

7. Ülkeler, yeryüzünün kaynakları için, bugün tahmin bile edemediğimiz türde çatışmalara, savaşlara, işgallere girişebilir.

8. Son derece tehlikeli yeni ideolojiler, inançlar, örgütlenmeler ortaya çıkabilir.

9. Merkez Avrupa’da sivil yönetimlerin çökmesi, (ki en ciddi tehdit orada) zincirleme bütün dünyayı etkisi altına alır. ABD-Avrupa eksenindeki siyasi ve toplumsal sarsıntı her ülkeye yayılır.

Küresel olağanüstü hal: Batı için “Dünya’nın Sonu” mu?

10. Bildiğimiz dünya düzeni çöker. Kaos dalgaları dünya genelinde deprem etkisine yol açar. “Küresel olağanüstü hal”e doğru gidebiliriz.

11. Bazı devletler çöker. Yepyeni güçler sahaya iner. Bazı ülkeler çok ciddi güç kazanır. Küresel sistemi, iktidar alanını yöneten güçler değişir. Dünyanın güç haritası ve fiziki haritaları değişebilir.

12. Merkezi devlet koordinasyonu çökebilir. O çöktüğünde devletler çöker. Milletler çöker. Ülkeler dağılır.

13. İnsanlık tarihinin en büyük yıkımı yaşanır. Dünyanın ekseni kayar. Özellikle Batı dünyası için bu, “Tarihin Sonu” olur.

Bunlar olmayacak ama dünya düzeni değişecek, bazı ülkeler “3. dünya ülkesi”ne dönüşecek..

1. Ama bunlar olmayacak. Olmaması için bütün gücümüzle mücadele edeceğiz. Bütün bilgimizi, yeteneklerimizi, azmimizi kullanacağız. İnsanlık ortak bir seferberliğe girecek (girdi bile) ve bu felâketin önüne geçecek.

2. Ancak; siyasi düzenlerin, sosyal düzenlerin, siyasi kimlik, örgütlenme ve söylemlerin, toplumsal hassasiyetlerin, yaşam tarzının değişeceğini söylemek şimdiden mümkün.

3. Bazı ülkelerin, devletlerin, zenginlik örtüsü ile örtülmüş güçlerin, “dünyayı yöneten” güçlerin, salgın sonrası bu güçlerini kaybedecekleri, “üçüncü dünya ülkesi” haline geleceklerini söylemek şimdiden mümkün.

Dünyanın en zayıf noktası Afrika değil, Avrupa’ymış!

4. Evet, Virüs (COVID-19); siyasi sistemleri, ideolojileri, kimlikleri, gelecek teorilerini, ekonomik kavgaları, zenginlik-fakirlik ayırımını, güç haritalarını, meydan okumaları değiştirecek. Ya da salgının yol açtığı durum, bunların değişimine fırsat verecek.

5. Artık bunu biliyoruz. Batı’nın kibri çöküyor. Finansal, ekonomik sistemi çöküyor. Güç ayrıcalığı çöküyor. İtalya, Fransa, İngiltere ve Almanya’da gördüklerimiz bize bunları anlatıyor.

6. Bir de baktık ki, dünyanın zayıf noktası Afrika ya da başka bir bölge değil, Batı’ymış! Zihinlerdeki bütün kabuller sıfırlandı.

Güçlü merkezi iktidar güçlü liderlik. Türkiye çok avantajlı

7. Merkezi iktidar alanı zayıf olan, güçlü bir liderliğe sahip olmayan, toplumsal dayanışmayı sağlayamayan, çok iyi koordine olamayan ülkeler ağır hasar alacak gibi. Türkiye bütün bu alanlarda dünyanın önde gelen birkaç ülkesinden biridir.

8. Türkiye olarak sağlık sistemini ve merkezi iktidar alanını sağlam tutmak zorundayız. Bu ikisini ayakta tutabilirsek, salgın sonrası çok daha güçlü bir ülke olarak öne çıkacağız. Güç ve zenginlik el değiştirirken, ana paydaşlardan biri Türkiye olacak.

9. Ve biz bu salgını yeneceğiz. Devlet ve kurumlar kadar bireyler de sorumlu davranırsa, ki bence davranıyor, bu tehdidin üstesinden geleceğiz.

Yorumlar (0)
10°
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 06 Nisan 2020
İmsak 05:03
Güneş 06:32
Öğle 13:12
İkindi 16:49
Akşam 19:41
Yatsı 21:04
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20