Osmanlı’nın güçlü kadınları

Osmanlı’nın en güçlü kadını kimdir? THM Haber olarak, Osmanlı’nın en güçlü kadın sultanları hakkında hazırladığımız ve Doç. Dr. Betül İpşirli Argıt'ın görüşlerinden faydalandığımız bu haberde, Osmanlı’nın güçlü kadınlarının hayatını ve devlet yönetiminde nasıl bir rol oynadıklarını araştırdık.

Kültür-Sanat 12.05.2018, 13:59 15.05.2018, 05:48
Osmanlı’nın güçlü kadınları

Kanuni Sultan Süleyman’ın nikah kıydığı cariye olarak bir ilke imza atan ve özellikle son yıllarda adından söz ettiren Hürrem Sultan’dan, hayırsever kişiliğiyle halkın sevgisini kazanan Bezmiâlem Valide Sultan’a kadar Osmanlı’nın güçlü kadınları hakkında hazırladığımız bu haberde, Marmara Üniversitesi İslam Tarihi Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Betül İpşirli Argıt'ın değerli görüşlerinden yararlandık. Betül İpşirli'den edindiğimiz bilgiler ışığında THM Haber ekibi olarak hazırladığımız bu haberde Osmanlı’nın en güçlü kadın sultanlarının hayatını ve devlet yönetiminde söz sahibi olmalarına giden yolu inceledik.

Osmanlı’daki en güçlü kadın kimdir sorumuza ‘Kösem Sultan’ diyerek cevap veren Doç. Dr. Betül İpşirli, “Kösem Sultan çok egemendi. Haseki Turhan Valide Sultan da aktif bir isimdi” diye ekledi. Betül İpşirli, Hürrem Sultan’ın da Osmanlı’da güçlü kadınlar dendiğinde ilk akla gelen isimlerden biri olduğunu belirtti. Araştırmalarımız ve Betül İpşirli Argıt'tan edindiğimiz değerli bilgilerle Osmanlı'nın en güçlü kadınları hakkında detaylar haberimizin devamında yer almaktadır.

Ayşe Hafsa Valide Sultan

osmanlinin-guclu-kadinlari

"Valide Sultan" olarak anılan ilk padişah annesi olan Ayşe Hafsa Valide Sultan, eşi Yavuz Sultan Selim zamanında olduğu kadar oğlu Kanuni Sultan Süleyman döneminde de harem ve devlet yönetiminde söz sahibi olmuştur. Ayşe Hafsa Valide Sultan aynı zamanda güzelliği ile tarihe geçmiş sultanlardan biridir. Ayşe Hafsa Valide Sultan, 1534 yılında hayatını kaybetmiştir.


Hürrem Sultan

osmanlinin-guclu-kadinlari

Değerli görüşlerini THM Haber ekibiyle paylaşan Doç. Dr. Betül İpşirli, Hürrem Sultan hakkında, "Bir padişahın bir cariye ile evlenmesinde Hürrem istisnai bir örnektir. Ondan evvel her zaman cariyelerle evlenmiyorlardı. Hür kadınlarla nikah kıyıyorlar, ayrıca cariyeleri alıyorlardı. Hürrem’in özelliği cariye olup da kendisiyle bir padişahın nikah kıymış olmasıdır" açıklamasında bulundu.

Hürrem Sultan Osmanlı tarihinde bir padişaha nikah kıydıran ilk cariye olarak tarihe adını öyle bir yazdırmış ki, onu anlatan filmler, diziler, kitaplar son yıllarda ardı ardına çıkmaya başladı. Bu nikah sebebiyle Sultan Süleyman’ın bir önceki eşi Mahidevran Sultan’ın etkisinin azaldığı görülüyor. Mahidevran Sultan, yeniçerilerin çok sevdiği şehzade Mustafa’nın annesidir. Ayrıca sadrazam İbrahim Paşa da Şehzade Mustafa’yı destekliyordu. Bu nedenlerle Hürrem Sultan’ın önce sadrazam İbrahim Paşa’nın ve sonra Şehzade Mustafa’nın ölüm kararında etkili olduğu düşünüldüğünden güç geçtikçe gücü daha da artan bir Osmanlı sultanıdır. Aynı zamanda devlet işlerinde padişahın yanında danışman olarak yer almış olan Hürrem Sultan, 1558 yılında vefat etmiştir.


Mihrimah Sultan

mihrimah

Mihrimah Sultan, Osmanlı’nın en güçlü kadınlarından olan Hürrem Sultan ile Kanuni Sultan Süleyman’ın kızıdır. Hürrem Sultan’ın ölümünün ardından babasına annesinin yapmış olduğu danışmanlığı Mihrimah Sultan yapmaya başlamıştır. Kardeşi II. Selim tahta geçtikten sonra da devletin idaresinde aktif olarak yer alan Mihrimah Sultan, 1578’de hayatını kaybetmiştir.


Haseki Afife Nurbanu Sultan

 osmanlinin-guclu-kadinlari

Mihrimah Sultan’ın ölümünün ardından II. Selim’in eşi Nurbanu Sultan güç kazanmaya başlamıştır. Ancak etkinliğinin daha da arttığı zaman, oğlu III. Murat tahta geçince başlamıştır. Venedik asıllı olan Nurbanu Sultan, Venedik yanlısı politikalar uygulamış ve böylece Venedik ile uzun süren bir barış dönemi yaşanmasını sağlamıştır. Nurbanu Sultan 1583 yılında hayatını kaybetmiştir. Safiye Sultan gibi Nurbanu Sultan da I. Elizabeth'den hediyeler almıştır.


Haseki Safiye Valide Sultan

 osmanlinin-guclu-kadinlari

Nurbanu Sultan’ın gelini ve III. Murat’ın eşi olan Safiye Sultan, Nurbanu Sultan ile sıkıntılar yaşamış ve onun ölümünden sonra III. Murat’ın üzerindeki etkisi nedeniyle büyük bir güç elde etmiştir. Onun bu etkisi ve gücü, oğlu III. Mehmet’in padişahlığında da kendini göstermiştir. Özellikle Avrupa’ya yönelen ve İngiltere kraliçesi I. Elizabeth ile mektuplaşarak onunla birbirlerine hediyeler gönderen Safiye Sultan’ın geleceği için Şehzade Murat ve annesi tehdit oluşturmaktaydı. Torunu Şehzade Murat sarayda sessizce boğularak öldürülürken, annesi de sürgün edilmiştir. Safiye Sultan, 1618’de hayatını kaybetmiştir.


Haseki Mahpeyker Kösem Valide Sultan

 osmanlinin-guclu-kadinlari

III. Mehmet’in ölümünün ardından padişah olan I. Ahmet, Safiye Sultan’ı eski saraya göndermiş ve böylece politikadan uzak kalmasını sağlamıştır. Tasavvufa yakınlığı ile bilinen I. Ahmed, Allah’ın emirlerini yerine getirmek amacıyla eşiyle nikâhlanmak ister; Bosna Beylerbeyi tarafından saraya takdim edilen ve bir Rum papazının kızı olduğu öne sürülen Anastasya’ya, Mahpeyker ismini verir. Mahpeyker haseki sultan olmuştur. Kösem Sultan, eşi padişah iken sarayda çok da aktif değildi. Kösem Sultan, eşi öldükten sonra, başka bir kadından olan oğlu II. Osman tahta geçtiğinde de eski saraya sürülmüştür. Ancak Genç Osman olarak da anılan II. Osman’ın ölümünün ardından Kösem Sultan’ın oğullarından IV. Murat, henüz on bir yaşındayken tahta geçmiştir. Bu olay da Kösem Sultan’ın sarayda büyük bir otoriteye sahip olmasını sağlamıştır. Küçük yaştaki oğlunun yerine devlet işlerinde çoğu zaman Kösem Sultan’ın sözü geçmiştir. Bunun ardından da diğer oğlu İbrahim’in yönetimdeki zayıflığı nedeniyle onun padişahlığında da Kösem Sultan’ın sözü bir hayli geçmiştir. Son olarak henüz altı yaşında padişah olan torunu IV. Mehmet döneminde de gücünü koruyan Kösem Sultan, Osmanlı’daki en güçlü kadındır diyebiliriz. Kösem Sultan, 1651’de hayatını kaybetmiştir.


Haseki Turhan Hatice Valide Sultan

 osmanlinin-guclu-kadinlari

IV. Mehmet‘in annesi olan Turhan Sultan, Kösem Sultan’ın rakibi olarak görülmektedir. Bu nedenle Kösem Sultan, Turhan Sultan’ın gücünü azaltmak amacıyla IV. Mehmet‘i tahttan indirmeye çalışmıştır. Ancak Turhan Sultan taraftarları tarafından öldürülür. Böylece Turhan Sultan güç sahibi olur. Birkaç sadrazam değiştirmesinin ardından göreve Köprülü Mehmet Paşa'yı getirir. Bu olay kadınlar saltanatının sonu olarak görülmektedir. Turhan Hatice Sultan, 1683’te hayatını kaybetmiştir.


Emetullah Râbia Gülnûş Sultan

 osmanlinin-guclu-kadinlari

Doç. Dr. Betül İpşirli Argıt, Osmanlı'daki güçlü kadınlar arasında Gülnuş Sultan'ın da yer aldığını belirtti. Tarihi kaynaklarda çok güzel olduğu belirtilen ve Girit'ten gönderilen esir Rum kızını IV. Mehmed'e Hatice Turhan Valide Sultan vermiştir. Gülnuş Sultan'ın saraydaki yükselişi de IV. Mehmed'in hasekisi olmasıyla başlamıştır. II. Mustafa'nın annesidir. Son 21 yıl içinde Osmanlı Hanedanı'na katılan ilk erkek çocuk olduğu için Mustafa'nın doğumu şenliklerle kutlanmıştır. Gülnuş Sultan, 1673 yılında ikinci şehzadesi Ahmed'i dünyaya getirmiştir. İki şehzade annesi olmak, Gülnuş Sultan'ın itibarının da artmasını sağlamıştır. Gülnuş Sultan'ın IV. Mehmed'in annesi Hatice Turhan Valide Sultan ile uzun süre Edirne Sarayı'nda beraber yaşamış olması, onun gücünü sınırlamıştır. 1683 yılında Hatice Turhan Valide Sultan vefat etmiş, böylece Gülnuş Sultan haremin en güçlü kadını olmuştur. IV. Mehmed 7 Kasım 1687'de tahttan indirildiğinde Gülnuş Sultan, Eski Saray'a gönderilmiş ve 1715 yılında vefat etmiştir.


Pertevniyal Valide Sultan

osmanlinin-guclu-kadinlari

Betül İpşirli Argıt, bir diğer güçlü Osmanlı kadınının Pertevniyal Valide Sultan olduğunu belirtti. Pertevniyal Valide Sultan Osmanlı padişahı Abdülaziz'in annesi ve II. Mahmud'un eşidir. Pertevniyal Valide Sultan'ın Çerkes asıllı olduğu iddia edilmiştir. 25 Haziran 1861 tarihinde Sultan Abdülmecid'in vefatının ardından Abdülaziz tahta geçince Pertevniyal Sultan da Valide Sultan unvanını almıştır. Oğlunun saltanatı boyunca Valide Sultan kalmış olan Pertevniyal Sultan, hayır işlerine de çok önem verirdi. Pertevniyal Valide Sultan, 5 Şubat 1883 tarihinde Dolmabahçe Sarayı'nda vefat etmiştir.


Bezmiâlem Valide Sultan

 osmanlinin-guclu-kadinlari

Osmanlı tarihinin en tanınmış valide sultanlarından biri olan Bezmiâlem Valide Sultan, hayırsever bir kişiydi ve çok sevilir, sayılırdı. Bu özelliğiyle tarihe geçen Bezmiâlem Valide Sultan, yaptırdığı eserler ve fakirlere yardım etmesi ile halkın büyük sevgisini kazanmıştır. 1853 yılında vefat etmiştir.

Görüşlerini bizimle paylaşan Doç. Dr. Betül İpşirli Argıt, ilgilenen okuyucularımız için Bezmialem Valide Sultan hakkında Arzu Terzi'nin Timaş Yayınları'ndan çıkan kitabını önermiştir.

 

Yorumlar (0)
açık
Namaz Vakti 18 Şubat 2020
İmsak 06:24
Güneş 07:49
Öğle 13:23
İkindi 16:18
Akşam 18:47
Yatsı 20:07
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 21 44
2. Başakşehir 22 43
3. Galatasaray 22 42
4. Sivasspor 22 42
5. Alanyaspor 22 39
6. Fenerbahçe 22 38
7. Beşiktaş 22 36
8. Göztepe 21 33
9. Gaziantep FK 22 30
10. Malatyaspor 21 24
11. Gençlerbirliği 22 24
12. Denizlispor 22 24
13. Çaykur Rizespor 21 24
14. Antalyaspor 22 22
15. Konyaspor 22 20
16. Ankaragücü 22 20
17. Kasımpaşa 22 16
18. Kayserispor 22 15
Takımlar O P
1. Hatayspor 22 42
2. Erzurum BB 22 39
3. Bursaspor 22 39
4. Adana Demirspor 22 34
5. Keçiörengücü 22 32
6. Akhisar Bld.Spor 22 32
7. Menemen Belediyespor 22 32
8. Altay 22 31
9. Fatih Karagümrük 22 31
10. Ümraniye 22 29
11. Giresunspor 21 28
12. Balıkesirspor 22 28
13. İstanbulspor 21 26
14. Altınordu 22 24
15. Osmanlıspor 22 18
16. Adanaspor 22 18
17. Eskişehirspor 22 16
18. Boluspor 22 16
Takımlar O P
1. Liverpool 26 76
2. Man City 25 51
3. Leicester City 26 50
4. Chelsea 25 41
5. Tottenham 26 40
6. Sheffield United 26 39
7. Wolverhampton 26 36
8. Everton 26 36
9. M. United 25 35
10. Arsenal 26 34
11. Burnley 26 34
12. Southampton 26 31
13. Newcastle 26 31
14. Crystal Palace 26 30
15. Brighton 26 27
16. Bournemouth 26 26
17. Aston Villa 26 25
18. West Ham 25 24
19. Watford 26 24
20. Norwich City 26 18
Takımlar O P
1. Real Madrid 24 53
2. Barcelona 24 52
3. Getafe 24 42
4. Atletico Madrid 24 40
5. Sevilla 24 40
6. Villarreal 24 38
7. Valencia 24 38
8. Real Sociedad 23 37
9. Granada 24 33
10. Athletic Bilbao 24 31
11. Osasuna 24 31
12. Real Betis 24 29
13. Levante 24 29
14. Deportivo Alaves 24 27
15. Real Valladolid 24 26
16. Eibar 23 24
17. Celta de Vigo 24 21
18. Mallorca 24 21
19. Leganés 24 19
20. Espanyol 24 19